I'LL BE GONE IN THE DARK
W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych w Kalifornii działał seryjny gwałciciel i morderca. Na swoje ofiary wybierał najczęściej pary mieszkające na przedmieściach, budził je oślepiającym światłem latarki, krzywdził, czasem okradał z osobistych drobiazgów, a potem znikał. Zostawiał ślady, zdarzało się, że sąsiedzi zauważali jakiś nietypowy hałas, prawdopodobnie czasem zaskakiwali go przypadkowi przechodnie, a mimo to złoczyńca ciągle pozostawał nieuchwytny.
Wiele lat później Michelle McNamara (pisarka, autorka strony TrueCrimeDiary.com) nazwała go the Golden State Killer i rozpoczęła swoje własne śledztwo. Oczywiście chciała odkryć tożsamość przestępcy, ale też pokazać pracę śledczych i równocześnie uszanować cierpienie ofiar. Kiedy McNamara niespodziewanie zmarła, jej współpracownicy dokończyli książkę na podstawie pozostawionych notatek i nagrań. Tak powstało I'll Be Gone in the Dark: One Woman's Obsessive Search for the Golden State Killer.
Pewnie łatwo byłoby przekroczyć cienką linię między wartościowym non-fiction a tabloidowym wojeryzmem, ale McNamara oprócz pasji miała też wyczucie. I tak, jej uwagę przykuł złoczyńca, ale równocześnie autorka sportretowała śledczych. Z drugiej strony więc I'll Be Gone in the Dark jest próbą odtworzenia ich przypuszczeń, kroniką trudnego dochodzenia i zapisem zmian w sposobie pracy policji, które przyszły na przykład z profilowaniem genetycznym.
Jest jeszcze trzecia strona tej opowieści, zasygnalizowana w podtytule, portret samej McNamary, kobiety, która nie pozwoliła, żeby zły ukrył się w mroku.
W 2008 roku w Seattle osiemnastoletnia Marie zgłosiła, że została napadnięta i zgwałcona. Wkrótce jednak zarówno policja jak i najbliżsi zaczęli wątpić w jej prawdomówność, a ona wycofała swoje zeznania. Sęk w tym, że niedługo później skrzywdzono kolejną kobietę, której zeznania zaskakująco pasowały do wcześniej zakwestionowanych. Potem pojawiły się kolejne ofiary.
Zanim powstała książka, Ken Armstrong i T. Christian Miller napisali na ten sam temat artykuły, za które zostali nagrodzeni Nagrodą Pulitzera. A False Report wyrosło na tych tekstach.
Jest próbą odpowiedzi na pytanie, co poszło nie tak. Jakie błędy popełniły służby i jakie drobne elementy doprowadziły do kolejnych wydarzeń, przede wszystkim do tak krzywdzącej pierwszą ofiarę pomyłki. A False Report pokazuje tym samym, że system jest ciągle niedoskonały, a szkodliwe i głęboko zakorzenione stereotypy mają wpływ nie tylko na opinię publiczną, ale i na urzędników, policjantów, służby.
Jeśli czytaliście książkę Jona Krakauera Missoula. Gwałty w amerykańskim miasteczku uniwersyteckim, książka Armstronga i Millera będzie dobrym, choć bardzo gorzkim uzupełnieniem.
AUDIOBOOKI
Obie książki poznałam w całkiem dobrych wersjach audio, więc podrzucam garść informacji dla wielbicieli audiobooków.
Przedmowę do I'll Be Gone in the Dark czyta Gillian Flynn, posłowie mąż Michelle McNamary, Patton Oswalt, a resztę Gabra Zackman. Całość trwa 9 godzin 44 minuty i powinna być uzupełniona plikiem pdf z dodatkowymi materiałami (ja go nie dostałam, więc nie mogę ocenić, jak bardzo jest przydatny).
A False Report to 10 godzin słuchania. Czyta Hillary Huber, a w posłowiu usłyszycie głosy autorów.
NA KONIEC
Gillian Flynn we wstępie do I'll Be Gone in the Dark mówiła o różnicy między pracą autorów kryminałów i tych, którzy piszą o prawdziwych zbrodniach. Podkreśliła wtedy, że czytając opowieści oparte na faktach, karmimy się cudzymi tragediami, dlatego trzeba wybierać ostrożnie, to muszą być dzieła najlepszych. Oto moim zdaniem jedni z najlepszych.
PS Netflix przygotowuje serial na podstawie A False Report, a HBO przeniesie na ekran książkę Michelle McNamary. I'll Be Gone in the Dark w styczniu 2019 wyjdzie w Polsce pod tytułem Obsesja zbrodni. Prawdziwa historia najbardziej poszukiwanego seryjnego mordercy w USA.
Ken Armstrong, T.Christian Miller,A False Report, Random House Audio 2018.
Michelle McNamara, I'll Be Gone in the Dark: One Woman's Obsessive Search for the Golden State Killer, HarperAudio 2018.
Jest jeszcze trzecia strona tej opowieści, zasygnalizowana w podtytule, portret samej McNamary, kobiety, która nie pozwoliła, żeby zły ukrył się w mroku.
A FALSE REPORT
Zanim powstała książka, Ken Armstrong i T. Christian Miller napisali na ten sam temat artykuły, za które zostali nagrodzeni Nagrodą Pulitzera. A False Report wyrosło na tych tekstach.
Jest próbą odpowiedzi na pytanie, co poszło nie tak. Jakie błędy popełniły służby i jakie drobne elementy doprowadziły do kolejnych wydarzeń, przede wszystkim do tak krzywdzącej pierwszą ofiarę pomyłki. A False Report pokazuje tym samym, że system jest ciągle niedoskonały, a szkodliwe i głęboko zakorzenione stereotypy mają wpływ nie tylko na opinię publiczną, ale i na urzędników, policjantów, służby.
Jeśli czytaliście książkę Jona Krakauera Missoula. Gwałty w amerykańskim miasteczku uniwersyteckim, książka Armstronga i Millera będzie dobrym, choć bardzo gorzkim uzupełnieniem.
AUDIOBOOKI
Obie książki poznałam w całkiem dobrych wersjach audio, więc podrzucam garść informacji dla wielbicieli audiobooków.
Przedmowę do I'll Be Gone in the Dark czyta Gillian Flynn, posłowie mąż Michelle McNamary, Patton Oswalt, a resztę Gabra Zackman. Całość trwa 9 godzin 44 minuty i powinna być uzupełniona plikiem pdf z dodatkowymi materiałami (ja go nie dostałam, więc nie mogę ocenić, jak bardzo jest przydatny).
A False Report to 10 godzin słuchania. Czyta Hillary Huber, a w posłowiu usłyszycie głosy autorów.
NA KONIEC
Gillian Flynn we wstępie do I'll Be Gone in the Dark mówiła o różnicy między pracą autorów kryminałów i tych, którzy piszą o prawdziwych zbrodniach. Podkreśliła wtedy, że czytając opowieści oparte na faktach, karmimy się cudzymi tragediami, dlatego trzeba wybierać ostrożnie, to muszą być dzieła najlepszych. Oto moim zdaniem jedni z najlepszych.
Ken Armstrong, T.Christian Miller,A False Report, Random House Audio 2018.
Michelle McNamara, I'll Be Gone in the Dark: One Woman's Obsessive Search for the Golden State Killer, HarperAudio 2018.
